SHUKUR XOLMIRZAYEV VA JEK LONDON HIKOYALARIDA “INSON – TABIAT” KONFLIKTINING SYUJET HOSIL QILUVCHI VAZIFASI

Mualliflar

  • Umida Xasanova Author

DOI:

https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i21/n09

Kalit so‘zlar:

hikoya poetikasi, syujet, konflikt, “inson – tabiat”, motivlar zanjiri, ko‘zgu kompozitsiya, Shukur Xolmirzayev, Jek London.

Annotasiya

Maqolada o‘zbek adibi Shukur Xolmirzayev va amerikalik yozuvchi Jek London hikoyalarida “inson – tabiat” konfliktining syujet hosil qiluvchi vazifasi qiyosiy-tipologik aspektda tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida Xolmirzayevning “Omon ovchining o‘limi”, Londonning “Gulxan” (To Build a Fire), “Hayot qonuni” (The Law of Life) va “Olis yurtda” (In a Far Country) hikoyalari olindi. Tahlilda V. Ya. Propp, Yu. M. Lotman, B. M. Eyxenbaum va E. Poning syujet hamda hikoya poetikasiga oid qarashlariga tayanildi. Ikki adib hikoyalarida syujet “ogohlantirish – unga e’tiborsizlik – halokat” motivlar zanjiri asosida qurilishi aniqlandi: Xolmirzayevda bu zanjir xalq naqli, Londonda esa tajribali kishining qoidasi bilan boshlanadi. Ayni paytda konfliktning badiiy yechimi tubdan farq qilishi ko‘rsatildi: Londonda tabiat insonga befarq qonun sifatida namoyon bo‘lsa, Xolmirzayevda axloqiy mutanosiblik timsoliga aylanadi. Shuningdek, syujet turlari, ko‘zgu kompozitsiyaning vazifasi va hikoya yakunining ma’no markazi sifatidagi o‘rni qiyoslandi. Natijalar o‘zbek va amerika hikoyachiligining tipologik qiyosi uchun nazariy asos bo‘la oladi.

Manbalar

1. Hamidova M. O. Shukur Xolmirzayev nasrining poetikasi // NamDU ilmiy axborotnomasi. – 2025. – № 10.

2. London J. In a Far Country // London J. The Son of the Wolf: Tales of the Far North. – Boston; New York: Houghton, Mifflin and Co., 1900.

3. London J. The Law of Life // London J. Children of the Frost. – New York: Macmillan, 1902.

4. London J. To Build a Fire // London J. Lost Face. – New York: Macmillan, 1910.

5. McClintock J. I. Jack London’s Short Stories: PhD thesis. – East Lansing: Michigan State University, 1968.

6. Nomonova O. Shukur Xolmirzayev mohir hikoyanavis // Modern Science and Research. – 2023. – Vol. 2, Issue 4. – DOI: 10.5281/zenodo.7794221.

7. Poe E. A. [Review of] Twice-Told Tales. By Nathaniel Hawthorne // Graham’s Magazine. – 1842. – Vol. 20, May. – P. 298–300.

8. The Portable Jack London / ed. by E. Labor. – New York: Penguin Books, 1994.

9. Qo‘ziyeva Sh. Shukur Xolmirzayev hikoyasidagi ovchi obrazi // Science and Innovation. – 2022. – Vol. 1, Issue 5. – B. 277–280.

10. Лотман Ю. М. Структура художественного текста. – М.: Искусство, 1970. – 384 с.

11. Лунина И. Е. «Северные рассказы» Дж. Лондона в контексте осмысления проблемы межрасовых отношений // Вестник Московского государственного областного университета (электронный журнал). – 2011. – № 3. – С. 150–155.

12. Пропп В. Я. Морфология сказки. – 2-е изд. – М.: Наука, 1969. – 168 с.

13. Эйхенбаум Б. М. О. Генри и теория новеллы // Эйхенбаум Б. М. Литература: Теория. Критика. Полемика. – Л.: Прибой, 1927. – С. 166–209.

##submission.downloads##

Nashr qilingan

2026-11-12

Qanday ko'rsatish

Xasanova, U. (2026). SHUKUR XOLMIRZAYEV VA JEK LONDON HIKOYALARIDA “INSON – TABIAT” KONFLIKTINING SYUJET HOSIL QILUVCHI VAZIFASI. YANGI DAVR ILM-FANI: INSON UCHUN INNOVATSION G‘OYA VA YECHIMLAR, 2(21), 45-48. https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i21/n09