INGLIZ TILINI O‘QITISHDA TA’LIM OLUVCHILAR AVTONOMLIGINI RIVOJLANTIRISH: O‘ZBEKISTONDA TA’LIM SIFATINI OSHIRISHNING MUHIM OMILI - Malikova , Sevinchxon (YANGI DAVR ILM-FANI: INSON UCHUN INNOVATSION G‘OYA VA YECHIMLAR, 2026)
O‘zbekiston ta’lim tizimining jadal modernizatsiya qilinishi o‘quvchilarni faol va mustaqil ta’lim oluvchilarga aylantirishga qaratilgan innovatsion o‘qitish yondashuvlariga bo‘lgan ehtiyojni oshirmoqda. Ingliz tilini o‘qitishda (ELT) ta’lim oluvchining avtonomligi samarali til ta’limining muhim tamoyillaridan biri sifatida shakllanmoqda. U ta’lim oluvchining o‘z ta’lim jarayoni uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishi, maqsadlarni belgilashi, tegishli ta’lim strategiyalarini tanlashi, o‘z rivojlanishini kuzatib borishi va erishgan natijalarini baholay olish qobiliyatini anglatadi.O‘zbekistonda ingliz tilini o‘qitish sifatini oshirishga qaratilgan muhim islohotlar amalga oshirilayotgan bo‘lsa-da, ko‘plab o‘quvchilar hali ham ta’lim jarayonida o‘qituvchiga katta darajada bog‘liq bo‘lib qolmoqda. Bunday qaramlik o‘quvchilarning o‘ziga bo‘lgan ishonchi, motivatsiyasi va sinfdan tashqarida mustaqil ravishda ta’lim olish qobiliyatini cheklashi mumkin. Shu sababli, ta’lim oluvchilarning avtonomligini rivojlantirish ingliz tilini o‘qitishning asosiy maqsadlaridan biriga aylanishi lozim.O‘qituvchilar o‘zini-o‘zi baholash, o‘zaro baholash, loyihaga asoslangan ta’lim, reflektiv kundaliklar, hamkorlikdagi faoliyatlar hamda raqamli ta’lim resurslaridan samarali foydalanish kabi amaliy usullar orqali ta’lim oluvchilarning avtonomligini rivojlantirishlari mumkin. Ushbu strategiyalar o‘quvchilarni darslarda faol ishtirok etishga, tanqidiy fikrlashga, muammolarni mustaqil hal qilishga va umrbod ta’lim olish ko‘nikmalarini shakllantirishga undaydi. Shu bilan birga, o‘qituvchining roli bilimning asosiy manbai bo‘lishdan ta’lim oluvchilarni o‘quv jarayoni davomida yo‘naltiruvchi va qo‘llab-quvvatlovchi fasilitatorga aylanadi.Ta’lim oluvchilar avtonomligini rivojlantirish O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan zamonaviy ta’lim islohotlarining maqsadlari bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, ushbu islohotlarda kompetensiyaga asoslangan ta’lim, o‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’lim va XXI asr ko‘nikmalarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Avtonom ta’lim amaliyotlarini ingliz tili darslariga integratsiya qilish o‘qitish sifatini hamda o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasini oshirishga xizmat qilishi mumkin.Ta’lim oluvchining avtonomligi zamonaviy ingliz tili ta’limining muhim tarkibiy qismlaridan biridir. O‘quvchilarni mustaqil ta’lim oluvchilarga aylantirish tilni egallash darajasini oshirish, o‘quv motivatsiyasini kuchaytirish va umrbod ta’lim olish ko‘nikmalarini rivojlantirishga yordam beradi. Shu sababli, O‘zbekistondagi ingliz tili o‘qituvchilari milliy ta’lim islohotlarini qo‘llab-quvvatlash hamda o‘quvchilarni kelgusidagi akademik va kasbiy muvaffaqiyatlarga tayyorlash maqsadida avtonom ta’lim tamoyillarini kundalik dars jarayoniga integratsiya qilishlari lozim.