RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA TA’LIM MODERNIZATSIYASINING IJTIMOIY - FALSAFIY ZIDDIYATLARI

Авторы

  • Alisher Jurayev Автор

DOI:

https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i21/n05

Ключевые слова:

ta’lim modernizatsiyasi, raqamli transformatsiya, ijtimoiy-falsafiy ziddiyat, raqamli tafovut, platformalashuv, moslashuvchan integratsiya, ijtimoiy kiritilgan bozor, davlat-xususiy sheriklik.

Аннотация

Maqolada globallashuv va raqamli transformatsiya sharoitida ta’lim modernizatsiyasida yuzaga kelayotgan ijtimoiy-falsafiy ziddiyatlar dialektik, tizimli-sinergetik va qiyosiy tahlil asosida yoritilgan. Raqamli transformatsiya ta’limning tashqi sharoiti emas, balki uning maqsadi, mazmuni, shakli va subyektlar tarkibini ichdan o‘zgartiruvchi makrojarayon sifatida talqin etilgan. Raqamli davr ziddiyatlarining muallifona tipologiyasi taklif qilingan: global raqobatbardoshlik va milliy o‘ziga xoslik, raqamlashuv va ijtimoiy tenglik, bozor mantig‘i va jamoat manfaati, avtonomiya va hisobdorlik o‘rtasidagi ziddiyatlar. Har bir ziddiyatning mohiyati, xatarlari va dialektik yechimi ko‘rsatilgan, nodavlat sektor va davlat-xususiy sheriklikning ularni hal etishdagi roli aniqlashtirilgan. Ziddiyatlar alohida-alohida emas, balki o‘zaro bog‘liq yaxlit tizim hosil qilishi ko‘rsatib berilgan. Raqamli tafovutning uch darajasi, ta’limning “platformalashuvi” hamda EdTech kompaniyalarining yangi nodavlat subyekt sifatidagi o‘rni alohida tahlil qilingan. Ziddiyatlarni hal etishning maqbul yo‘li “moslashuvchan integratsiya” va “ijtimoiy kiritilgan bozor” tamoyillariga tayangan polisubyekt model ekani asoslangan. Natijalar O‘zbekistonda ta’limni raqamlashtirish siyosati, nodavlat sektor va davlat-xususiy sheriklik loyihalarini ijtimoiy adolat mezonlari asosida loyihalashga xizmat qiladi.

Библиографические ссылки

1. Beijing Consensus on Artificial Intelligence and Education. Paris: UNESCO, 2019.

2. Castells, M. The Rise of the Network Society. Oxford: Blackwell, 1996.

3. Cerny, P.G. Paradoxes of the Competition State: The Dynamics of Political Globalization // Government and Opposition. 1997. Vol. 32, No. 2. P. 251–274.

4. General Agreement on Trade in Services // Marrakesh Agreement Establishing the World Trade Organization. Annex 1B. Marrakesh, 1994.

5. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris: UNESCO, 2023.

6. Musgrave, R.A. The Theory of Public Finance: A Study in Public Economy. New York: McGraw-Hill, 1959.

7. Polanyi, K. The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time. New York: Farrar & Rinehart, 1944.

8. Robertson, R. Globalization: Social Theory and Global Culture. London: Sage, 1992.

9. Srnicek, N. Platform Capitalism. Cambridge: Polity Press, 2016.

10. Van Dijk, J.A.G.M. The Deepening Divide: Inequality in the Information Society. Thousand Oaks: Sage, 2005.

11. Williamson, B. Big Data in Education: The Digital Future of Learning, Policy and Practice. London: Sage, 2017.

12. Абдикаримова, З.Б. Таълим тизимида давлат-хусусий шериклик муносабатларини ташкил этиш тамойиллари, шерикликнинг устувор ва заиф жиҳатлари // Iqtisodiyot va ta’lim. 2023. № 2. Б. 323–329.

13. Алибеков, Д.А. Таълим тизимини инновацион ривожлантиришнинг ижтимоий-фалсафий хусусиятлари: фалсафа фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. автореф. Самарқанд, 2021.

14. Давлат-хусусий шериклик асосида мактабгача таълим муассасаларини ташкил этиш ва фаолият кўрсатишида ноҳалоллик ва коррупция хавф-хатари омилларини баҳолашнинг якуний ҳисоботи. [Т.]: «Юксалиш» умуммиллий ҳаракати, Ўзбекистон Республикаси Коррупцияга қарши курашиш агентлиги, 2023.

15. Жуманиязова, Н.С. Ўзбекистон олий таълим тизими модернизациялашувининг ижтимоий-фалсафий таҳлили: фалсафа фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. автореф. Тошкент, 2022.

16. Липшиц, Б.С. Российская система образования: проблемы модернизации в контексте глобализационных вызовов: дис. … канд. филос. наук: 09.00.11. Краснодар, 2006.

17. Михальченкова, Н.А. Политические детерминанты государственной политики в сфере высшего образования: соотношение глобального и национального: дис. … д-ра полит. наук: 23.00.02. СПб., 2017.

18. Суннатов, Н.Б. Таълим инновацияларининг фалсафий-методологик жиҳатлари: фалсафа фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) дисс. автореф. Тошкент, 2022.

19. Эгамбердиев, А.А. Ўзбекистонда олий таълим тизими трансформациясининг ижтимоий-фалсафий таҳлили: фалсафа фанлари доктори (DSc) дисс. автореф. Андижон, 2022.

Опубликован

2026-11-12

Как цитировать

Jurayev , A. (2026). RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA TA’LIM MODERNIZATSIYASINING IJTIMOIY - FALSAFIY ZIDDIYATLARI. НАУКА НОВОГО ВРЕМЕНИ: ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ И РЕШЕНИЯ ДЛЯ ЧЕЛОВЕКА, 2(21), 22-29. https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i21/n05