O’ZBEK VA INGLIZ ADABIYOTIDA FANTASTIKANING GENEZISI HAMDA EVOLYUTSION RIVOJLANISHI: QIYOSIY-TIPOLOGIK TAHLIL
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i12/n16Kalit so‘zlar:
fantastik adabiyot; ilmiy fantastika; o’zbek adabiyoti; ingliz adabiyoti; qiyosiy adabiyotshunoslik; fantastikaning evolyutsiyasi; adabiy ta’sir; milliy o’zlik; qiyosiy-tipologik tahlil; qahramonlik eposi; magik realizm.Annotasiya
Ushbu maqola o’zbek va ingliz adabiyotida fantastik janrning paydo bo’lishi, rivojlanishi va evolyutsion bosqichlarini qiyosiy-tipologik metod yordamida tahlil qiladi. Ingliz adabiy an’anasi Mary Shelley, H.G.Uels, Jules Verne, Artur C. Clark, Isak Asimov va J.R.R. Tolkien singari vakillar orqali; o’zbek adabiyotida esa Said Ahmad, Tog’ay Murod, Abdulla Qahhor, Hamid Sulaymon va zamonaviy o’zbek fantastika yozuvchilarining ijodiy merosi o’rganiladi. Tadqiqot shuni ko’rsatadiki, fantastika universal insoniy hodisa bo’lib, har bir millat adabiyotida o’zining milliy-madaniy kontekstida shakllanadi.
Manbalar
1. Ahmad, Said. Ufq: Roman. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 1977.
2. Eshonqul, Nazar. Labirint: Hikoyalar. Toshkent: Sharq, 2007.
3. Karimov, Naim. XX Asr O‘zbek Adabiyoti Tarixi. Toshkent: Akademiya, 2006.
4. Mirbadaleva, A. S. O‘zbek Xalq Eposi. Toshkent: Fan, 1981.
5. Murod, Tog‘ay. Bu Dunyodan O‘tar Ekansiz: Roman. Toshkent: Sharq, 1994.
6. Navoiy, Alisher. Lison ut-Tayr. Toshkent: O‘zbekiston, 2013. (Original work published 1499).
7. Nazarov, Begali. O‘zbek Sovet Adabiyoti Tarixi. Toshkent: O‘qituvchi, 1977.
8. Normatov, Umarali. Ijod Sirlari. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 2002.
9. Qosimov, Begali. Milliy Uyg‘onish Davri O‘zbek Adabiyoti. Toshkent: Sharq, 1994.
10. Sulaymon, Hamid. Sehrli Kema: Ilmiy-Fantastik Hikoyalar. Toshkent: Yosh gvardiya, 1968.
11. Isanova, Feruza (2020) ENGLISH AS AN INTERNATIONAL COMMUNICATION LANGUAGE. «2020 йил - Илм-маърифат ва ракамли иктисодиётни ривожлантириш йили»га багишланган профессор-укитувчи ва ёш олимларнинг III - масофавий илмий- (3). pp. 1712-1713. https://ilmiykutubxona.com/id/eprint/2087
12. Yo‘ldoshev, Qozoqboy. Abdulla Qahhor va O‘zbek Hikoyachiligi. Toshkent: O‘qituvchi, 2004.
13. Aldiss, Brian. Billion Year Spree: The True History of Science Fiction. New York: Doubleday, 1973.
14. Aldiss, Brian, and David Wingrove. Trillion Year Spree: The History of Science Fiction. New York: Atheneum, 1986.
15. Alkon, Paul K. Science Fiction Before 1900: Imagination Discovers Technology. New York: Twayne Publishers, 1994.
16. Asimov, Isaac. I, Robot. New York: Gnome Press, 1950.
17. Atwood, Margaret. The Handmaid's Tale. Toronto: McClelland and Stewart, 1985.
18. Bergonzi, Bernard. The Early H. G. Wells: A Study of the Scientific Romances. Toronto: University of Toronto Press, 1961.
19. Campbell, Joseph. The Hero with a Thousand Faces. New York: Pantheon Books, 1949.
20. Clarke, Arthur C. Childhood's End. New York: Ballantine Books, 1953.
21. Clarke, Arthur C. Profiles of the Future: An Enquiry into the Limits of the Possible. New York: Harper & Row, 1962.
22. Clute, John, and John Grant, eds. The Encyclopedia of Fantasy. New York: St. Martin's Press, 1997.
23. Damrosch, David. What Is World Literature? Princeton: Princeton University Press, 2003.
24. Frye, Northrop. Anatomy of Criticism: Four Essays. Princeton: Princeton University Press, 1957.
25. Gibson, William. Neuromancer. New York: Ace Books, 1984.
26. Hutcheon, Linda. A Theory of Adaptation. New York: Routledge, 2006.
27. Jirmunskiy, V. M. Tyurkskiy Geroicheskiy Epos. Leningrad: Nauka, 1974.
28. Le Guin, Ursula K. The Left Hand of Darkness. New York: Ace Books, 1969.
29. Mendlesohn, Farah. Rhetorics of Fantasy. Middletown, CT: Wesleyan University Press, 2008.
30. Roberts, Adam. The History of Science Fiction. London: Palgrave Macmillan, 2006.
31. Scholes, Robert. Structural Fabulation: An Essay on Fiction of the Future
32. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press, 1975.
33. Shelley, Mary. Frankenstein; or, The Modern Prometheus. London: Lackington, Hughes, Harding, Mavor, & Jones, 1818.
34. Suvin, Darko. Metamorphoses of Science Fiction: On the Poetics and History of a Literary Genre. New Haven: Yale University Press, 1979.
35. Todorov, Tzvetan. The Fantastic: A Structural Approach to a Literary Genre. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1975.
36. Tolkien, J. R. R. “On Fairy-Stories.” In Essays Presented to Charles Williams. Oxford: Oxford University Press, 1947.
37. Wells, H. G. The Time Machine. London: William Heinemann, 1895.
This work is licensed under a