ILMIY TADQIQOT HAMDA GEOSIYOSIY MANFAATLAR O‘RTASIDA: TURKISTONDAGI XORIJIY ILMIY EKSPEDITSIYALAR VA MUSTAMLAKACHILIK JARAYONLARI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i4/n03Ключевые слова:
Turkiston, xorijiy ilmiy ekspeditsiyalar, Rossiya imperiyasi, mustamlakachilik bilimlari, harakatlanishni nazorat qilish, Imperatorlik Rossiya geografik jamiyati, Buyuk o'yin, geosiyosat.Аннотация
Ushbu maqola XIX asr oxiri va XX asr boshlari oralig'ida Rossiya imperiyasining mustamlakachilik boshqaruvining kengroq doirasida Turkistondagi xorijiy ilmiy ekspeditsiyalarning faoliyatini o'rganadi. Unda bu ekspeditsiyalar bir vaqtning o'zida ilmiy korxonalar va Katta o’yin tomonidan shakllantirilgan geosiyosiy muhitga singib ketgan aktyorlar sifatida faoliyat yuritgani ta'kidlanadi. Tarixiy-institutsional yondashuvga tayanib, tadqiqot Turkiston general-gubernatorligining ma'muriy tuzilishini, xorijiyliklarning harakatlanishini tartibga soluvchi ruxsatnoma rejimini, Imperator Rossiya geografiya jamiyatining rolini va imperiya markazi va mustamlakachilik periferiyasi o'rtasidagi bilimlarning assimetrik aylanishini tahlil qiladi. Maqolada Rossiya hukumati xorijiy tadqiqotlarni yo'q qilmasdan, balki uni imperiya bilimlarini ishlab chiqarishga integratsiya qilgan ko'p qatlamli boshqaruv tizimini - diplomatik, harbiy va ilmiy - ishlab chiqqanligi ko'rsatilgan. Natijada, xorijiy ekspeditsiyalar Markaziy Osiyoni ilmiy o'rganishga hissa qo'shdi va shu bilan birga imperiyaning strategik manfaatlarini mustahkamladi. Tadqiqot fan va geosiyosatning chalkashligini ta'kidlaydi va Turkistonni mustamlakachilik bilimlarining global tarixiga joylashtiradi.
Библиографические ссылки
1. Morrison A. S. Russian Rule in Samarkand 1868–1910: A Comparison with British India. Oxford: Oxford University Press, 2008. 364 p.
2. Brower D. Turkestan and the Fate of the Russian Empire. London: Routledge, 2003. 256 p.
3. Knight N. Grigor’ev in Orenburg, 1851–1862: Russian Orientalism in the Service of Empire? // Slavic Review. 2000. Vol. 59. No. 1. P. 74–100.
4. Becker S. Russia’s Protectorates in Central Asia: Bukhara and Khiva, 1865–1924. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1968. 356 p.
5. Hopkirk P. The Great Game: The Struggle for Empire in Central Asia. London: John Murray, 1990. 562 p.
6. Slocum J. W. Who, and When, Were the Inorodtsy? // Russian Review. 1998. Vol. 57. No. 2. P. 173–190.
7. Bassin M. Imperial Visions: Nationalist Imagination and Geographical Expansion in the Russian Far East, 1840–1865. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. 337 p.
8. Khalid A. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. Berkeley: University of California Press, 1998. 336 p.
9. Hedin S. Through Asia. London: Methuen, 1899. Vol. 1–2.
10. Pelliot P. Mission archéologique dans l’Asie centrale. Paris: Imprimerie Nationale, 1920.
11. Pumpelly R. Explorations in Turkestan: Expedition of 1904. Washington: Carnegie Institution, 1905. 324 p.
12. Sunderland W. Taming the Wild Field: Colonization and Empire on the Russian Steppe. Ithaca: Cornell University Press, 2004. 320 p.
13. Etkind A. Internal Colonization: Russia’s Imperial Experience. Cambridge: Polity Press, 2011. 289 p.
Загрузки
Опубликован
Выпуск
Раздел
Лицензия
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
This work is licensed under a 