KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI BOLALAR OVQATLANISHINI NUTRITSIOLOGIK BAHOLASH: SOG'LOM OVQATLANISHNI TAKOMILLASHTIRISHNING ILMIY ASOSLARI

Авторы

  • Nozima Uluxujayeva Автор

DOI:

https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i15/n03

Ключевые слова:

kichik maktab yoshi, nutritsiologiya, sog'lom ovqatlanish, antropometriya, kognitiv rivojlanish, ratsional ovqatlanish, bolalar salomatligi.

Аннотация

Maqolada kichik maktab yoshidagi bolalar ovqatlanishini nutritsiologik baholashning nazariy va amaliy jihatlari ilmiy jihatdan yoritilgan. Bolalik davri jismoniy va aqliy rivojlanishning eng muhim bosqichi bo'lib, ushbu davrda muvozanatli ovqatlanishning ta'minlanishi keyingi hayot davomida sog'liqni saqlashning asosiy omili hisoblanadi. Tadqiqot Namangan viloyatining Namangan shahri, Yangiqo'rg'on va Mingbuloq tumanlarida istiqomat qiluvchi 8-10 yoshli 629 nafar o'quvchi ishtirokida olib borilgan bo'lib, maxsus anketa-so'rovnoma yordamida oziq-ovqat mahsulotlarini iste'mol qilish chastotasi, bo'y va tana vazni asosida antropometrik ko'rsatkichlar hamda D. Veksler metodikasi (WISC) yordamida kognitiv rivojlanish darajasi baholandi va bu ko'rsatkichlarning o'zaro bog'liqligi tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari o'quvchilar ratsionida fast-food, shirinlik va gazlangan ichimliklarning ustunlik qilishini, sut, baliq, sabzavot va meva iste'moli esa tavsiya etilgan darajadan pastligini ko'rsatdi. Olingan natijalar asosida maktab yoshidagi bolalarda sog'lom ovqatlanish madaniyatini shakllantirish va aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish bo'yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Библиографические ссылки

1. FAO, IFAD, UNICEF, WFP and WHO. The State of Food Security and Nutrition in the World (SOFI). 2024.

2. Głąbska D., Guzek D., Groele B., Gutkowska K. Fruit and vegetables intake in adolescents and mental health: a systematic review // Roczniki Państwowego Zakładu Higieny. – 2020. – Vol. 71(1). – P. 15–25.

3. Jakobsen D.D., Brader L., Bruun J.M. Association between food, beverages and overweight/obesity in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis of observational studies // Nutrients. – 2023. – Vol. 15(3). – Article 764.

4. Mantey A.A., Annan R.A., Lutterodt H.E., Twumasi P. Iron status predicts cognitive test performance of primary school children from Kumasi, Ghana // PLOS ONE. – 2021. – Vol. 16(5). – e0251335.

5. Popkin B.M., Adair L.S., Ng S.W. Global nutrition transition and the pandemic of obesity in developing countries // Nutrition Reviews. – 2012. – Vol. 70(1). – P. 3–21.

6. Samigullin A., Gählert J., Groß G. et al. A central role of nutrition in cognitive function among primary school children: a cross-sectional analysis // BMC Nutrition. – 2025. – Vol. 11. – Article 35.

7. Wechsler D. WISC-V. 2014.

8. World Health Organization. Healthy diet. Fact sheet. Geneva: WHO, 2024.

9. World Health Organization. WHO Child Growth Standards. 2006.

Опубликован

2026-08-14

Как цитировать

Uluxujayeva , N. (2026). KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI BOLALAR OVQATLANISHINI NUTRITSIOLOGIK BAHOLASH: SOG’LOM OVQATLANISHNI TAKOMILLASHTIRISHNING ILMIY ASOSLARI. НАУКА НОВОГО ВРЕМЕНИ: ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ И РЕШЕНИЯ ДЛЯ ЧЕЛОВЕКА, 2(15), 13-17. https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i15/n03