GUMUSNING FRAKSIYA VA GURUHLI TARKIBI
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i16/n03Kalit so‘zlar:
o‘tloqi-bo‘z tuproqlar, gumus, gumin kislotalar, fulvo kislotalar, BiNitro, fraksion tarkib.Annotasiya
Ushbu maqolada sug‘oriladigan o‘tloqi-bo‘z tuproqlar sharoitida loviya yetishtirishda mineral o‘g‘itlar va inokulyantlarning (BiNitro) tuproq gumusining guruhli va fraksion tarkibiga ta’siri o‘rganilgan. Tadqiqotda P60K60 va P90K90 fonda azotli o‘g‘itlar hamda BiNitro qo‘llanilishi gumin kislotalar ulushining ortishiga va fulvo kislotalarning kamayishiga sabab bo‘lishi aniqlandi. CGK:CFK nisbati nazoratdagi 0,97 dan 1,25–1,26 gacha kengayib, gumus tipi gumatli yo‘nalishda barqarorlashdi. Olingan natijalar tuproq unumdorligini saqlash va boshqarishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Manbalar
1. Пономарева В. В. Гумус и почвообразование (методы и результаты изучения) / В. В. Пономарева, Т. А. Плотникова. – М. : Наука, 1980. – 222 с.
2. Заварзина А.Г., Данченко Н.Н., Демин В.В., Артемьева З.С., Когут Б.М. Гуминовые вещества – гипотезы и реальность (обзор) // Почвоведение. 2021. -№ 12, -C. 1449–1480.
3. Корчагин А.А., Ильин Л.И., Окорков В.В., Винокуров И.Ю. влияние длительного применения систем удобрений на содержание и качество гумуса серых лесных почв Владимирского ополья // Достижения науки и техники АПК. 2013. - №9. -С. 26-28.
4. Liaudanskiene I., Slepetiene A., Velykis A. Changes in soil humified carbon content as influenced by tillage and croprotation // Zemdirbyste. - Agriculture, 2011. - V. 98. – No.3. – pp. 227-234. Мильхеев Е.Ю. Количественная спектроскопия 13С-ЯМР гуминовых кислот почв дельты р. Селенги // Вестник Бурятского государственного университета. Химия. Физика. 2017. № 4. С. 55–58.
5. Dou S., Shan J., Song X., Cao R., Wu M., Li Ch., Guan S. Are humic substances soil microbial residues or unique synthesized compounds? A perspective on their distinctiveness // Pedosphere. 2020. Vol. 30(2). P. 159–167.
6. Иванов А.Л., Когут Б.М., Семенов В.М., Тюрина Оберландер М., Ваксман Шанбахер Н. Развитие учения о гумусе и почвенном органическом веществе: от Тюрина и Ваксмана до наших дней // Бюллютень Почвенного института имени В.В. Докучаева. 2017. Вып. 90. С. 3–38.
7. Piccolo A., Spaccini R., Savy D., Drosos M., Cozzolino V. The Soil Humeome: Chemical Structure, Functions and Technological Perspective // In book: Sustainable Agrochemistry, 2019. P. 183–222.
8. Piccolo A. In memoriam Prof. F.J. Stevenson and the Question of humic substances in soil // Chemical and Biological Technologies in Agriculture. 2016. Vol. 3 (23). P. 1–3. DOI: https://doi.org/10.1186/s40538-016-0076-2.
9. Tashkenbayev O., Abdiyeva G., Najimova I. Zarafshon vodiysi tuproqlari gumus sifat tarkibiga turli omillarning ta’siri. Theoretical and Practical Principles of Innovative Development of the Agricultural Sector in Uzbekistan, Republican Scientific and Practical Conference, Volume 3, SB TSAU Conference, 2022, 669-675 p.
10. Olk D.C., Bloom P.R., Perdue E.M., McKnight D.M., Chen Y., Farenhorst A., Senesi N. Environmental and agricultural relevance of humic fractions extracted by alkali from soils and natural waters // Journal of Environmental Quality. 2019. Vol. 48. P. 217–232. DOI: 10.2134/jeq2019.02.0041.
11. Холодов В.А., Константинов А.И., Кудрявцев А.В., Перминова И.В. Строение гуминовых кислот почв зонального ряда по данным спектроскопии ЯМР 13С // Почвоведение. 2011. № 9. -С. 1064–1073.
12. Шадиева Н.И. Гумусное состояние и физико-химические свойства гуминовых кислот горных почв Туркестанского хребта // Вестник аграрной науки Узбекистана. 2017. -№ 3 (69). С. 12–17.
13. Хайдуков К.П., Милютина А.А. Влияние длительного применения удобрений на содержание подвижных органических веществ в дерново-подзолистой почве // Владимiрскiй Земледьлець. 2013. -№ 3 (65). -С. 18-22.
14. Шевцова Л.К., Володарская И.В. Влияние длительного применения удобрений на баланс и качество гумуса // Химизация сел. хоз-ва. 1991. -№ 11. -С. 97-101.
15. Ташкузиев М.М., Шадиева Н.И. Гумусное состояние горных, предгорных почв и вопросы формирования гумусовых веществ // Вестник Кыргызского национального аграрного университета им. К.И.Скрябина. - Бишкек, 2017. - №2(43). - С.113-120.
This work is licensed under a