THE TRANSFORMATIVE ROLE OF GRANTING THE UZBEK LANGUAGE OFFICIAL STATE LANGUAGE STATUS IN SOCIO-POLITICAL AND LINGUISTIC DEVELOPMENT: A HISTORICAL ANALYSIS AND CONTEMPORARY TRENDS
DOI:
https://doi.org/10.47390/ydif-y2026v2i20/n08Keywords:
state language, sociolinguistics, socio-political transformation, linguistic environment, digital space, urban landscape, language policy, national identity, national corpus, computational linguistics.Abstract
This scientific article offers a comprehensive and multifaceted analysis of the fundamental historical and legal frameworks, sociolinguistic premises of granting the Uzbek language state status, alongside its profound socio-political and linguistic transformation over the historical period spanning nearly four decades. To ensure rigorous scientific objectivity, the research methodology employs a synergistic synthesis of qualitative and quantitative approaches (mixed-methods), incorporating a retrospective analysis of archival documents, the dynamics of legislative reforms, and a dedicated sociolinguistic survey conducted among 450 respondents representing diverse social strata. The empirical findings systemically demonstrate that while the national language maintains a highly stable and prominent institutional status within public administration, official workflow, and diplomacy (96.4%), substantial functional imbalances and linguistic deviations persist within contemporary urban landscapes, commercial advertising aesthetics, and the global digital ecosystem. This trend is particularly evident in business communications and the private sector, where the mother tongue is frequently overshadowed by global languages, presenting unique sociolinguistic challenges. The paper concludes with a detailed, strategic set of scientifically grounded practical recommendations aimed at expanding the functional capabilities of the Uzbek language in global information technology, the modern national business sector, computational linguistics, and artificial intelligence frameworks, while modernizing national language policy to meet contemporary digital challenges.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasining "Davlat tili haqida"gi Qonuni (yangi tahriri). Toshkent: Adolat nashriyoti, 1995.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi “O'zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-5850-sonli Farmoni.
3. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi "Mamlakatimizda o'zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-6084-sonli Farmoni.
4. Dadaboyev, H. (2019). Oʻzbek terminologiyasi taraqqiyoti. Toshkent: Milliy qomuslar milliy nashriyoti.
5. Yo'ldoshev, I. (2021). Sotsiolingvistika asoslari: Oʻzbekistondagi lisoniy vaziyat va zamonaviy til siyosati. O'zbekiston Milliy universiteti xabarlari, 2(4), 112-118.
6. Mahkamov, S. (2023). Raqamli makonda oʻzbek tilining oʻrni va lingvistik korpus yaratish muammolari. Filologiya va kompyuter lingvistikasi masalalari, 3(1), 45-53.
7. Crystal, D. (2003). Language Death. Cambridge University Press.
8. Spolsky, B. (2004). Language Policy. Cambridge University Press.
9. Karimov, S. (2022). Urbanistik muhit sotsiolingvistikasi: Tashqi reklama matnlarida adabiy til me'yorlarining buzilishi dinamikasi. Oʻzbek tili va adabiyoti jurnali, 5(2), 89-95.
10. Rahmatullayev, Sh. (2010).

This work is licensed under a